- Mámleketimizdegi "qızıl," "sarı" hám "jasıl" aymaqlardıń jańalanǵan dizimi járiyalandı 11
- Mámleket basshıları sóylesiwlerdiń nátiyjelerinen qanaatlanǵanlıǵın bildirdi 10
- Ózbekstan Prezidenti BMSH Bas Assambleyasınıń 78-sessiyasında sózge shıqtı. 10
- Deputatlar tárepinen Ózbekstan Respublikası máhálle hám shańaraqtı qollap-quwatlaw ministri lawazımına talaban maqullandı 10
- Prezident Bektemir rayonı aktivleri menen ushırasıw ótkerdi. 10
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında 14-fevral kúni miywe-ovosh klasterleriniń jumısın nátiyjeli shólkemlestiriw, mámleketlik maqsetler ushın paxta hám ǵálle jetistiriw sistemasınan basqıshpa-basqısh waz keshiw máseleleri boyınsha videoselektor májilisi ótkerildi.

Awıl xojalıǵı — ekonomikanı rawajlandırıw, xalıqtı jumıs penen támiyinlew hám onıń dáramatların arttırıw ushın júdá áhmiyetli taraw. Usıǵan baylanıslı, agrar sektordı zamanagóy talaplarǵa sáykes, strategiyalıq jantasıw tiykarında rawajlandırıw ilajları kórilmekte.
Mámleket basshısınıń 2019-jıl 23-oktyabrdegi Pármanı menen Ózbekstan Respublikasınıń awıl xojalıǵın 2020–2030-jıllarda rawajlandırıw strategiyası qabıl etildi. Awıl xojalıǵın transformaciya qılıwdıń anıq baǵdarları Prezidenttiń Oliy Мәjlisке jaqındaǵı Múrájatnamasında da belgilep berildi.
2025-jılǵa shekem mámlekettiń ulıwma ишки ónim kólemin 100 milliard dollarǵa, eksport kólemin bolsa 30 milliard dollarǵa jetkeriw názerde tutılǵan. Bul kórsetkishlerge erisiw ushın awıl xojalıǵında úlken rezervler hám múmkinshilikler bar.
Miywe-sábiz ónimleri eksportın, miywe-sábizshilik hám júzimshilik tarawlarında ónim jetistiriwshiler menen eksport etiwshiler arasındaǵı qatnasıqlardı nátiyjeli shólkemlestiriw maqsetinde klaster sisteması engizilmekte. Mámleket basshısınıń 2019-jıl 11-dekabrdegi qararı menen bunıń ushın zárúr bolǵan barlıq shólkemlik-huqıqıy shárt-sharayatlar jaratıldı.
Videoselektor jıyınında miywe-sábizshilik hám júzimshilik klasterleri jumısın nátiyjeli shólkemlestiriw boyınsha ústin baǵdarlar talqılandı.
Atap ótilgenindey, bul tarawda shártnamalıq qatnasıqlardı durıs tártipke salıw, ónim tayarlawshılar, qayta islewshiler hám eksport etiwshilerdiń huqıqların, minnetlemelerin hám juwapkershiligin anıq belgilew birinshi gezektegi áhmiyetke iye.
Klasterlerdiń usınısları tiykarında eksportqa baǵdarlanǵan eginlerdi jaylastırıw, olardı zárúr tuqımlar, kóshatlar, mineral tóginler hám janılǵı menen támiyinlew boyınsha kórsetpeler berildi.
Wálayat hám rayon hákimleriniń birinshi orınbasarları jergilikli jerde klasterler xızmetin nátiyjeli shólkemlestiriw ushın jeke juwapker bolıwı belgilendi.
Miywe-sábizshilik klasterlerin aylanba qarjılar menen támiyinlew hám olardıń joybarların óz waqtında qarjılandırıw ushın Oraylıq bank hám kommerciyalıq bankler basshılarınıń orınbasarlarınan biri juwapker etip belgilendi.
— Klasterlerdi shólkemlestiriwden tiykarǵı maqset — eksport kólemin arttırıw. Bunıń ushın bolsa jańa bazarlardı izlew zárúr. Bazar bolmasa, eksport ta bolmaydı, klaster sisteması da islemeydi. Sonıń ushın shet eldegi talaptı turaqlı úyreniw, bar múmkinshiliklerden nátiyjeli paydalanıw hám eksport kóleminiń izbe-iz ósiwin támiyinlew kerek, — dedi Shavkat Mirziyoyev.
«Ózbekozıq-awqatxolding» kompaniyasına dúzilip atırǵan hár bir klaster menen jeke tártipte islew, eksport shártnamaların tereń tallaw hám aylanba qarjılar ajıratılıwın esapqa alǵan halda qosımsha shártnamalar dúziwge járdemlesiw tapsırıldı.
Jıyında wálayat hákimleri miywe-sábizshilik klasterlerin shólkemlestiriw, bazarda talap joqarı bolǵan ónimlerdi jetistiriw hám qayta islew, eksport kólemin arttırıw hám onıń geografiyasın keńeytiw boyınsha jumıs rejesi haqqında esabat berdi.
Sonday-aq, paxtashılıq klasterlerin jetilistiriw, paxta hám dándi mámleket mútaájlikleri ushın tayarlaw sistemasınan basqıshpa-basqısh bas tartıw máseleleri de talqılandı.
Prezident Oliy Мәjlisке jollanǵan Múrájatnamasında paxta hám dándi mámleket buyırtpası tiykarında tayarlaw ámeliyatın biykar etip, olardı bazar qaǵıydaları tiykarında satıp alıw sistemasına basqıshpa-basqısh ótiw zárúrligin atap ótken edi.
Bul baǵdardaǵı dáslepki qádem retinde qalipli nan, un, biyday, paxta tuqımları hám paxta mayınıń bahaları erkinlestirildi. Bunıń aldınan puxta tayarlıq kórilgenligi sebepli bahalardıń keskin kóteriliwi júz bermedi.
Dúnya banki ekspertleriniń qatnasıwında paxta hám dán boyınsha mámleket buyırtpasın biykar etiwge tiyisli ilajlar islep shıǵıldı.
— Bul jılı awıl xojalıǵında úlken reformalardı baslaymız. Hákimler bul máseleni tereń úyreniwi kerek. Endi artqa jol joq. Eger awıl xojalıǵın erkinlestirmesek, mápdarlılıqtı arttırmasaq, ekonomikalıq ósiwge hám nátiyjelilikke erise almaymız, — dedi Prezident.
Jıyında klasterler jumısınıń nátiyjeliligin arttırıw hám olardı finanslıq jaqtan qollap-quwatlaw máseleleri hár tárepleme tallandı.
Ádillik hám awıl xojalıǵı ministrliklerine klasterler jumısın tártipke salıw, olardıń huqıqları hám minnetlemelerin belgilew boyınsha tapsırmalar berildi.
Atap ótiw kerek, paxta tayarlawdıń házirgi sisteması fermerler hám klasterler arasında finanslıq máselelerge baylanıslı kóp sorawlar tuwdırmaqta. Bul sistema, bir tárepten, paxtanı qayta islew hám tayar ónim islep shıǵarıw ushın qarjı jetispewshiligine alıp kelmekte, ekinshi tárepten bolsa, tayarlanǵan shiyki zat ushın fermer xojalıqları menen esaplasıw múmkinshiliklerin sheklep qoymaqta.
Usıǵan baylanıslı klasterlerdi qarjılandırıw sistemasın jetilistiriw, klasterlerde ónim jetistiriw hám qayta islewdi óz aldına xızmet túri retinde kreditlestiriwdi engiziw zárúrligi atap ótilди.
Paxta-toqımashılıq klasterleri shólkemlestirilmegen aymaqlarda paxta tazalaw zavodları tiykarında fermer kooperaciyaları dúziliwi belgilendi.
Mısalı, bul tájiriybe Túrkiyada ózin aqladı. Bul sistemanıń áhmiyetli ózgesheligi sonnan ibarat, fermerler tek ǵana shiyki paxtanı satıwdan emes, al onı qayta islew nátiyjesinde alınatuǵın ónimlerdi (talshıq, tuqım, shrot, qabıq) satıwdan da mápdar boladı.
Bunnan tısqarı, paxta tayarlawshılar arasında básekeleslik qáliplesedi. Klasterler hám kooperativler arasındaǵı básekeleslikten fermerler, yaǵnıy jer iyeleri bolǵan diyqanlar payda kóredi.
Paxta hám dán tayarlawda mámleket buyırtpasınıń biykar etiliwi rejenı orınlaw jolındaǵı jarıstıń tamırınan qırqadı. Endilikte hákimler xalıq deputatları Keńesleri menen birgelikte egin maydanlarınan nátiyjeli paydalanıw hám eginlerdi durıs jaylastırıwdı qadaǵalaydı. Sonıń menen birge, olar awıl xojalıǵı infrastrukturasın jaqsılaw, irrigaciya tarmaqların ońlaw, suw únemlewshi texnologiyalardı engiziw, usı maqsetler ushın ajıratılǵan qarjılar hám subsidiyalardan nátiyjeli paydalanıw, diyqanlarǵa servis xızmetlerin kórsetiw, zıyankeslerge qarsı gúresiw hám paxta teriwdi mexanizaciyalastırıw dárejesin arttırıw ushın da juwapker boladı.
Videoselektor jıyınında dán qorların jaratıw máselesine de ayrıqsha itibar qaratıldı.
Atap ótilgenindey, mámleket mútaájlikleri ushın dándi májbúriy satıw sistemasınan mámleket rezervi sistemasına basqıshpa-basqısh ótilеди, al fermerlerge dándi erkin satıw huqıqı beriledi. Bul másele azıq-awqat qáwipsizligi menen baylanıslı bolǵanlıǵı sebepli, dándi mámleketke májbúriy satıwdan bas tartıw eki basqıshta ámelge asırılıwı rejelestirilgen.
Bul jılı mámleket mútaájlikleri ushın dán satıp alıw kólemi azaytıladı, yaǵnıy fermerler ixtiyarında qosımsha 1 million tonnadan artıq dán qaladı.
Al 2021-jıldan baslap dándi mámleketke satıw rejesi tolıq biykar etiledi hám ónim bazar bahalarında satıladı.
Prezident bul ózgerislerdiń áhmiyetine ayrıqsha itibar berip, tiyisli tapsırmalar berdi.
Klaster basshıları menen videokonferenciya arqalı bolǵan sáwbetlesiw waqtında limonshılıqtı rawajlandırıw máselesine de ayrıqsha itibar qaratıldı. Mámleket basshısı bul taraw joqarı dáramat keltiretuǵının atap ótip, aymaqlarda limonzarlar shólkemlestiriw boyınsha usınıslar berdi. Bul maqsetler ushın «Turonbank» akcionerlik-kommerciyalıq banki tárepinen 100 million dollar muǵdarında kreditler ajıratılıwı belgilendi.
Jer ajıratıw máselelerindegi mashqalalarǵa da ayrıqsha itibar qaratıldı. Suǵarılatuǵın jer maydanların nızamsız iyelew jaǵdaylarına shek qoyıw, jerdiń hár bir qarışın xalıq mápi ushın paydalanıw zárúrligi atap ótilди. Usıǵan baylanıslı jergilikli jerlerdegi lawazımlı shaxslar juwapkershiligin arttırıw boyınsha wazıypalar belgilendi.
Taraw, aymaqlar hám tarmaqlar basshıları jıyında talqılanǵan máseleler boyınsha maǵlıwmat berdi.