Ózbekstan Prezidenti BMSH Bas Assambleyasınıń 78-sessiyasında sózge shıqtı.

19-sentyabr kúni Nyu-York qalasındaǵı Birlesken Milletler Shólkeminiń bas qarargohında BMSH Bas Assambleyasınıń 78-sessiyası sheńberindegi ulıwma siyasiy debatlar baslandı. Onda Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev sózge shıqtı.

19-sentyabr kúni Nyu-York qalasındaǵı Birlesken Milletler Shólkeminiń bas qarargohında BMT Bas Assambleyasınıń 78-sessiyası sheńberindegi ulıwma siyasiy debatlar baslandı. Onda Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev sózge shıqtı.

Birinshi kúni sessiya baslıǵı Dennis Francis basshılıǵında ótkerilgen debatlarǵa BMT Bas sekretarı António Guterres, BMTǵa aǵza mámleketler basshıları — Amerika Qospa Shtatları Prezidenti Joseph Biden, Braziliya Federativ Respublikası Prezidenti Luiz Inácio Lula da Silva, Türkiya Respublikası Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, Qubla Afrika Respublikası Prezidenti Cyril Ramaphosa, Qatar Mámleketiniń Ámiri shayx Tamim bin Hamad Al Thani, sonday-aq, basqa mámleketler basshıları qatnastı.

Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev óz sózinde kelisim ruhın hám ámeliy sheriklikti saqlap qalıw, ulıwma máplerdi bar bolǵan qarama-qarsılıqlardan joqarı qoyıw tiykarında mámleketlerdi birlestiriw zárúrligin atap ótti.

— Ótken jılı biz ulıwma qáwipsizlik hám gúllep-rawajlanıw jolında birge islesiwdiń Samarqand baslamasın usındıq. Bizdiń tiykarǵı maqsetimiz — mámleketlerimiz hám xalıqlarımızdıń búgingi kúni hám keleshegi ushın juwapkershilikti tereń ańlaw, ashıq hám konstruktiv sheriklikke tayar barlıq táreplerdi global dialogqa tartıw, — dedi Ózbekstan basshısı.

BMT Bas sekretarınıń baslaması menen kelesi jılı ótkeriliwi rejelestirilgen Keleshek sammiti xalıqaralıq hám aymaqlıq rawajlanıwdıń áhmiyetli máselelerin sheshiwge, Shólkemniń tásiri hám abırayın jáne de arttırıwǵa xızmet etetuǵınına isenim bildirildi.

Mámleket basshısı sońǵı jıllarda Ózbekstanda ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli hám qaytpas reformalarǵa ayrıqsha toqtalıp, global hám aymaqlıq kún tártibindegi eń áhmiyetli máselelerdi sheshiwge qaratılǵan bir qatar baslamalardı ilgari súrdi.

— Jańa Ózbekstannı huqıqıy, dúnyalıq, demokratiyalıq hám sociallıq mámleket sıpatında qurıw siyasatın tabanlı túrde dawam ettiremiz. «Insannıń ar-namısı hám qádir-qımbatı ushın» ideyası tiykarında elimiz demokratiya hám ádillik principlerin bekkemlewge qaratılǵan túpkilikli reformalar jolınan isenimli túrde barmaqta, — dep atap ótti Prezident.

Ózbekstanda jańalanǵan Konstituciya boyınsha ótkerilgen ulıwma xalıqlıq referendum mámleket rawajlanıwınıń ústin baǵdarların belgilegeni atap ótilde. Tiykarǵı Nızamda insan huqıqları, sóz hám ar-ojdan erkinligi, barlıq puqaralardıń milletine, tiline hám dinine qaramastan teńligi principlerine sadıqlıq tastıyıqlandı. Usı huqıqıy tiykarında qabıl etilgen «Ózbekstan — 2030» rawajlanıw strategiyası Birlesken Milletler Shólkeminiń Turaqlı rawajlanıw maqsetleri menen sáykes keledi.

Ózbekstan Prezidenti global qıyınshılıqlarǵa qaramastan, elimiz turaqlı ósiw pátlerin kórsetip atırǵanın bildirdi. Sońǵı altı jılda jalpı ishki ónim kólemi bir yarım esege jaqın arttı. Tiykarǵı maqset — 2030-jılǵa shekem bul kórsetkishti eki ese arttırıw.

Ekonomikanı liberallastırıw jolındaǵı jáne bir ústin wazıypa — jaqın keleshekte Dúnya sawda shólkeminiń tolıq huqıqlı aǵzasına aylanıw.

Xalıqtıń turmıs dárejesin arttırıwǵa qaratılǵan siyasat nátiyjesinde 2017-jıldan baslap elde kámbaǵallıq dárejesi eki ese tómenledi. 2030-jılǵa shekem onı 7 procentke shekem azaytıw rejelestirilgen.

— Birlesken Milletler Shólkemi Bas sekretarınıń «Jumıs orınların jaratıw hám sociallıq qorǵaw boyınsha global tezletkish» baslamasın qollap-quwatlaymız. Bul baslama sheńberinde tájiriybe almasıw maqsetinde 2024-jılı elimizde Birlesken Milletler Shólkemi qamqorlıǵında «Sociallıq qorǵaw: turaqlı rawajlanıwǵa jol» temasında Dúnya konferenciyasın ótkeriwdi usınaman, — dedi Ózbekstan basshısı.

Májilis qatnasıwshılarına elimizde insan huqıqların qorǵaw hám májbúriy hám balalar miynetine tolıq tıyım salıw boyınsha erisilgen nátiyjeler tanıstırıldı.

— Ótken ásir dawamında Ózbekstanda millionlaǵan adamlar paxta teriwge májbúr bolǵan. Hár jılı sentyabrden dekabrge shekem xalıqtıń tiykarǵı bólimi — muǵallimler hám shıpakerler, isbilermenler, jumısshılar hám xızmetkerler, sonday-aq, úlken ókinishke qaray, oqıwshılar hám studentler de paxta teriwge tartılǵan. Nátiyjede ózbek paxtasına boykot járiyalandı, al elimiz uzaq jıllar dawamında «qara dizimlerge» kirgizildi. Bizdiń qat’iyatlı erkimiz sebepli bulardıń bári ótmishta qaldı. Xalqımız paxta qulshılıǵınan tolıq azat boldı, — dep atap ótti mámleket basshısı.

Prezident atap ótkenindey, insan kapitalın rawajlandırıw hám dóretiwshi jas áwladtı tárbiyalaw — Ózbekstan aldına qoyǵan strategiyalıq wazıypalardan biri.

Bul baǵdarda sońǵı jıllarda úlken tájiriybe toplandı — bilimlendiriw sistemasında túpkilikli ózgerisler ámelge asırılmaqta. Sońǵı altı jılda mektepke shekemgi bilimlendiriw menen qamtıw 21 procentten 70 procentke, al joqarı bilimlendiriw menen qamtıw 9 procentten 38 procentke arttı. 2030-jılǵa shekem hár bir balanıń balalar baqshasına barıwı, al mektepti pitkeriwshilerdiń hár ekinshisiniń joqarı oqıw ornında bilim alıwı ushın múmkinshilikler jaratıladı.

Mámleket basshısı Oraylıq Aziyada jaqsı qońsılıq, turaqlılıq, sheriklik hám rawajlanıwdı bekkemlew jolınan bunnan bılay da barıwǵa qat’iy niyetin bildirdi.

Birgeliktegi háreketler nátiyjesinde Ózbekstan hám barlıq qońsı mámleketler mámleketlik shegaralar, transport koridorları hám suwdan paydalanıw menen baylanıslı kóplegen máselelerdi sheshiwge eristi.

Aymaq mámleketleri arasındaǵı óz-ara sawda kólemi eki yarım ese, al birgeliktegi kárxanalar sanı bes ese arttı. Aymaq ekonomikalıq rawajlanıw orayına, Shıǵıs penen Batıstı, Arqa menen Qublaǵa жалǵastıratuǵın transport-kommunikaciya kópirine aylanbaqta.

— Isenim menen aytıw múmkin, xalıqlarımızdı aymaqlıq ózlikti ańlaw sezimi birlestiredi hám bul sezim barǵan sayın bekkemlenip barmaqta, — dep atap ótti Shavkat Mirziyoyev. — Bizdi tek bir ótmishtıń emes, al ulıwma keleshektiń hám birdey áhmiyetli turmıslıq máplerdiń de birlestirip turǵanı anıq. Aymaqlıq sheriklikti keńeytiwden basqa jolımız joq!

Xalıqaralıq jámiyetshiliktiń qollap-quwatlawı menen Oraylıq Aziya birlesiw jolınan dawam etetuǵınına isenim bildirildi. Onı tınısh hám gúllep-rawajlanǵan aymaqqa aylandırıw Ózbekstan sırtqı siyasatınıń ústin maqseti bolıp qaladı.

Xalqınıń derlik yarımı jaslardan ibarat bolǵan Oraylıq Aziya ushın jas áwladqa tiyisli máseleler hám onıń múmkinshiliklerin júzege shıǵarıw ayrıqsha áhmiyetke iye ekeni atap ótilde.

Ózbekstan Prezidentiniń baslaması menen aymaq mámleketleri bul tarawdaǵı sheriklikti kúsheytiw maqsetinde jaqında jaslar siyasatınıń ulıwma baǵdarları haqqındaǵı kelisimge qol qoydı.

Bul tarawda Birlesken Milletler Shólkemi hám onıń qánigelestirilgen dúzilmeleri menen nátiyjeli sheriklikti jolǵa qoyıw ushın Oraylıq Aziya jasların rawajlandırıwǵa járdem beriw boyınsha Jumıs toparın dúziw hám «Oraylıq Aziya jaslarınıń kún tártibi — 2030» baǵdarlamasın islep shıǵıw usınıs etildi.

Jámiyet hám mámleket islerin basqarıwda hayallardıń qatnasıwı jáne bir áhmiyetli másele sıpatında atap ótilde.

— Bul tarawdaǵı milliy siyasatımızdıń tiykarında turǵan ullı maqset — shańaraq bekkemligin, hayallardıń huqıqıy qorǵalıwın hám abadlıǵın támiyinlew, — dep atap ótti Ózbekstan basshısı.

«BMT — Hayallar» dúzilmesi menen sheriklikti jáne de keńeytiwge qızıǵıwshılıq bildirildi. Birgeliktegi baslama sıpatında kelesi jılı Ózbekstanda hayallardıń dóretiwshilik múmkinshiliklerin júzege shıǵarıw hám bul tarawda tájiriybe almasıw máselelerin talqılaw ushın Aziya hayalları forumın ótkeriw usınıs etildi.

Ótkir ekologiyalıq jaǵdayǵa hám klimat ózgeriwi, biologiyalıq hár túrliliktiń joǵalıwı hám qorshaǵan ortalıqtıń pataslanıwı sebepli planetada úsh ese krizistiń kúsheyip atırǵanına itibar qaratqan Prezident Oraylıq Aziya klimat ózgeriwine eń ázzı aymaqlardıń birine aylanıp baratırǵanın atap ótti.

Ózbekstan tárepinen Aral apatınıń aqıbetlerin joyıw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan háreketler, aymaǵımızda klimat ózgeriwiniń unamsız tásiri hám suw menen támiyinleniw dárejesiniń tómenlew tendenciyaları haqqında maǵlıwmat berildi.

Bul jaǵdaydı esapqa alǵan halda, BMT Bas sekretarınıń suw resursları boyınsha arnawlı wákili lawazımın shólkemlestiriw, Oraylıq Aziyada suwdı únemlewshi texnologiyalar platformasın jaratıw hám aymaqta qabıl etilgen «jasıl» rawajlanıw baǵdarlaması sheńberinde sistemalı sheriklikti jolǵa qoyıw qollap-quwatlandı.

— Usıǵan baylanıslı «Oraylıq Aziya klimat dialogın» shólkemlestiriw maqsetke muwapıq dep esaplayman. Birlesken Milletler Shólkemi Bas Assambleyasınıń «Global klimat qáwipleri aldındaǵı Oraylıq Aziya: ulıwma gúllep-rawajlanıw jolındaǵı birge islesiw» rezolyuciyasın qabıl etiw baslamasın ilgari súremiz.

Onıń tiykarǵı qaǵıydaların kelesi jılı Samarqandta ótkeriletuǵın xalıqaralıq klimat forumında talqılawdı usınamız, — dedi Ózbekstan Prezidenti.

Ózbekstan ekonomikasınıń tiykarǵı tarawların klimat ózgeriwine beyimlestiriw, uglerod neytrallıǵına erisiw hám «jasıl» energetikanıń úlesin túpkilikli arttırıw strategiyalıq wazıypa bolıp qalatuǵını atap ótilde.

Mámleket basshısı ekstremizmniń tarqalıwı hám jaslardıń radikallasıwınıń aldın alıw boyınsha birgeliktegi háreketlerdi kúsheytiw máselelerine de toqtaldı.

Ekstremizm hám terrorizmge qarsı gúresiw boyınsha Milliy strategiya sheńberinde aldın ekstremistik ideyalar tásirinde bolǵan adamlardı ádettegi turmısqa qaytarıw hám jámiyetke qayta beyimlestiriwge ayrıqsha itibar qaratılıp atırǵanı atap ótilde. «Mehr» dep atalǵan bes gumanitarlıq missiya ótkerilip, qurallı qaqtǵılıslar aymaqlarınan, tiykarınan hayallar hám balalardan ibarat 530 dan artıq puqara qaytarıldı.

— Usı jıldıń iyun ayında, tap usı jerde — Birlesken Milletler Shólkeminiń bas qarargohında xalıqaralıq jámiyetshilik elimizge qaytıp, jańa turmıs baslaǵan hayal repatriantlardıń basınan ótken waqıyalardı óz awızınan tıńladı.

Bul jumıstı dawam ettiriw maqsetinde BMTniń Terrorizmge qarsı gúresiw basqarması qamqorlıǵında urıs háreketleri aymaqlarınan qaytqan adamlar menen sistemalı jumıs alıp barıw boyınsha Aymaqlıq ekspertler keńesin dúziw ushın ámeliy qádemler taslandı, — dedi Prezident.

Bunnan tısqarı, Ózbekstan basshısı sońǵı waqıtlarda ayırım mámleketlerde baqlanıp atırǵan diniy shıdamсызlıq hám islamofobiya jaǵdaylarına jol qoymawǵa shaqırdı.

Dúnyada dinler aralıq tolerantlylıq hám kelisim ideyaların ilgeriletiw maqsetinde Ózbekstanda YUNESKO qamqorlıǵında Dinler aralıq dialog hám tolerantlylıq xalıqaralıq orayın dúziw usınıs etildi.

— Elimizdiń Al-Xorezmiy, Beruniy, Ibn Sino, Imom Buxoriy, Mirzo Ulugbek, Alisher Navoiy sıyaqlı dúnyalıq ilim hám mádeniyat rawajlanıwına bahasız úles qosqan, islam dininiń tınıshlıq, bilim hám maǵrifat dini ekenin kórsetken ullı alımlar hám oyshıllardıń watanı ekenligi menen haqıyqlı túrde maqtanamız, — dep atap ótti mámleket basshısı.

Bul ullı tulǵalardıń bay miyrasın úyreniw hám islam dininiń gumanistlik mánisin tereń ashıp beriw maqsetinde 2024-jılı Ózbekstanda «Islam — tınıshlıq hám jaqsılıq dini» temasında xalıqaralıq konferenciya ótkeriw baslaması ilgari súrildi.

Xalıqaralıq qáwipsizliktiń Aǵanstandaǵı procesler menen tikkeley baylanıslı ekeni atap ótilde. Bul mámlekette ayrıqsha jantasıwlardı talap etetuǵın jańa jaǵday júzege keldi. Bul jaǵdaydı esapqa almaw, mámleketti jekelew hám sankciyalar engiziw ápiwayı awǵan xalqınıń jaǵdayın awırlastırmaqta.

Aǵan xalqına gumanitarlıq járdemdi azaytpaǵan halda dawam ettiriw kerek ekenin bildirgen Prezident Aǵanstannıń muzlatılǵan xalıqaralıq aktivlerin bul eldegi keskin sociallıq máselelerdi sheshiwge baǵdarlaw ushın tiyisli mexanizmler islep shıǵıwǵa shaqırdı.

— Bizge aymaqlıq sheriklik proceslerine qatnasatuǵın, qońsıları hám basqa mámleketler menen óz-ara paydalı sheriklikke ashıq bolǵan tınısh hám turaqlı Aǵanstan kerek, — dep atap ótti mámleket basshısı.

BMTniń joqarı minberinen turıp, Ózbekstan Prezidenti dúnyalıq jámiyetshilikti Aǵanstan máselesin sheshiwde birlesiwge hám Birlesken Milletler Shólkemi basshılıǵında Aǵanstan boyınsha kelisilgen hám konstruktiv poziciyanı islep shıǵıwǵa shaqırdı.

Sóziniń juwmaǵında tariyxıy burılıs dáwirinde hár birimiz keleshek áwladlarǵa qanday planetanı qaldırıwımız haqqında oylawımız kerek ekeni atap ótilde: «Tek ulıwma umtılıslar hám birgeliktegi háreketler arqalı ǵana bekkem tınıshlıq hám gúllep-rawajlanıwǵa erisiw múmkin. Bizge hár qashanǵıdan da kóbirek óz-ara isenim, birge islesiw hám sheriklik kerek».

Ózbekstan Birlesken Milletler Shólkemi institutları hám barlıq mámleketler menen keń qamtıwlı hám uzaq múddetli sheriklikti tereńlestiriwge tayar ekenin jáne bir márte tastıyıqladı.

| 11 20.09.2023



×
Portal kartası